สาหร่ายผมนาง

สาหร่ายผมนาง หรือสาหร่ายวุ้น อยู่ในกลุ่มสาหร่ายสีแดง มีตั้งแต่สีดำแดง สีแดง สีน้ำตาล สีน้ำตาลแดง สีชมพู สีม่วงเข้ม สีม่วงแดง สีเทา สีเขียว สีเหลือง หรือใส เกือบทุกชนิดสามารถรับประทานได้ หรือนำมาสกัดวุ้น เรียกว่า สาหร่ายวุ้น

เป็นสาหร่ายเซลล์เดียวหรือหลายเซลล์ ไม่มีเนื้อเยื่อลำเลียง ภายในผนังเซลล์มีเซลลูโลสเป็นองค์ประกอบ มีแพร่กระจายอยู่ทั่วโลก ทั้งในเขตร้อนและเขตอบอุ่น ส่วนมากพบบริเวณน้ำขึ้น - น้ำลง และบริเวณที่อยู่ใต้น้ำตลอดเวลา โดยเกาะอยู่กับวัสดุในน้ำ เช่น เปลือกหอย กรวดทราย หรืออยู่เป็นอิสระไม่เกาะกับวัตถุใด ๆ แต่มีสาหร่ายผมนางบางชนิด เช่น Gracilaria fisheri จะเจริญเติบโตอยู่บริเวณป่าชายเลน สำหรับในประเทศไทยจะพบแพร่กระจายอยู่ตามชายฝั่งของอ่าวไทยและฝั่งมหาสมุทรอินเดีย

ประโยชน์ของสาหร่ายผมนางนั้นมีหลากหลายมาก ได้แก่ การใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม โดยเป็นตัวช่วยให้อาหารนิ่มและข้น มีสีใส ไม่ตกตะกอน ใช้ในผลิตภัณฑ์ยา เช่น ใช้ทำยารักษาโรค แคปซูลยา เพาะเลี้ยงแบคทีเรีย ใช้ในเครื่องสำอาง เช่น ผสมในครีมและน้ำมันทาผิว ใช้ในสิ่งทอและกระดาษ เช่น ใช้ย้อมเส้นด้าย เคลือบกระดาษ เคลือบผิวอาหารที่จะแช่แข็ง และสามารถใช้เป็นอาหารได้

สาหร่ายผมนางจึงมีมูลค่าทางเศรษฐกิจ ในหลายประเทศจึงได้มีการทำฟาร์ม และเลี้ยงสาหร่ายชนิดนี้ขึ้น เพื่อนำมาสกัดวุ้นสำหรับใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ

โทษของสาหร่ายผมนางคือ แหล่งน้ำที่มีธาตุอาหารมาก จะทำให้สาหร่ายเจริญอย่างรวดเร็วจนเต็มผิวน้ำ เรียกว่า ยูโทรฟิเคชั่น (Eutrofication) ทำให้น้ำบริเวณนั้นเกิดเน่าเสีย เป็นพิษ เพราะเกิดแก๊ส H2S เป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ และทำลายเครื่องมือจับปลา เช่น กระชังปลา กระชังกุ้ง ให้เสียหาย